Sorgumun İçindeki Sır: Lise Öğrencilerinden Kansere Karşı Dikkat Çeken İlaç Tasarımı

Kayseri’de düzenlenen 57’nci TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Bölge Sergisinde, 17 yaşındaki lise öğrencisi Kadri Viçitirni ve ekibinin sorgum bitkisinden yola çıkarak geliştirdiği kansere yönelik ilaç tasarımı projesi büyük ilgi gördü.

İstanbul’da yaşayan Kadri Viçitirni, yaklaşık 2 yıl önce danışman öğretmeni Gökhan Hallemir ile başladığı çalışmasını son iki ayda ekip arkadaşları Nehir Meriç (16) ve Kayseri’de yaşayan Rana Köroğlu (16) ile birlikte yoğunlaştırdı. Proje, Türkiye’nin ilk ve en büyük Hesaplamalı İlaç Tasarım Merkezi (HİTMER)’de, Prof. Dr. Serdar Durdağ ve Mine İsaoğlu danışmanlığında yapılan bilgisayar destekli analizlerle ileri aşamaya taşındı.

Sorgum bitkisinin özelliklerine değinen Viçitirni, “Sorgum bitkisi, Türkiye’de özellikle Adana ve Bursa çevresinde yaygın olarak yetişen, çok hızlı büyüyebilen ve sınırlı gübreyle üretilebilen bir bitkidir. Ana vatanı Afrika’dır. Uzun kök yapısına sahip olduğu için az suyla da büyüyebilir ve oldukça verimli bir bitkidir” dedi.

Viçitirni, ilaç elde etme sürecini ise şu sözlerle anlattı:
“Sorgum bitkisi öncelikle HPLC yöntemiyle ekstrakte edilmektedir. Elde edilen moleküller tek tek Swiss Target Prediction sistemine yüklenmekte, ardından belirli proteinlerle etkileşimleri incelenmektedir. Bağlanma enerjileri ölçülerek bu moleküllerin gerçekten ilaç olma potansiyeli taşıyıp taşımadığı test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda moleküllerin sahte bağlanma yapmadığı ve ilaç adayı olabileceği kanaatine varılmıştır. İnsilikotestlerimizi Prof. Dr. Serdar Durdağ hocamızın ve Mine İsaoğlu hocamızın eşliğinde HİTMER’de tamamladık ve bu süreci tescillemiş olduk.”

“Oldukça Yüksek Doking Skorları Vermiştir”

Projenin dikkat çeken sonuçlarına değinen Viçitirni, elde ettikleri verilerin umut verici olduğunu belirterek, “Günümüzde kullanılan kanser ilaçlarının ortalama doking skorlarının yaklaşık eksi 7,5 civarında olduğu bilinmektedir. Bizim elde ettiğimiz moleküller ise eksi 9,86 gibi oldukça yüksek doking skorları vermiştir” ifadelerini kullandı.

Bu skorların elde edildiği hedef proteinlerin özellikle meme kanseri, rahim ağzı kanseri ve pankreas kanseri üzerinde etkili olduğu belirtilen SEDEF proteinleri olduğuna dikkat çekildi.

Kadri Viçitirni, projeyi daha ileri taşımak istediklerini belirterek, “Projemizi TÜBİTAK yarışmaları aracılığıyla daha ileriye taşımayı, yurt dışında düzenlenen Intel ISEF’te ülkemizi temsil etmeyi ve Türkiye’nin Milli Teknoloji Hamlesi’ne katkı sunmayı hedefliyoruz. Önümüzdeki süreçte de Hesaplamalı İlaç Tasarım Merkezi’nde çalışmalarımıza devam ederek, projeyi 2-3 yıl içerisinde raflarda yer alabilecek bir ilaç haline getirmeyi amaçlıyoruz” diye konuştu.

(RHA)